LOGO
pl en
Zmarł Profesor Andrzej Klimek, Redaktor Naczelny „Aktualności Neurologicznych” w latach 2001–2014

Z wielkim żalem i niedowierzaniem przyjęliśmy wiadomość o śmierci Prof. Andrzeja Klimka, Redaktora Naczelnego „Aktualności Neurologicznych” w latach 2001–2014, Kierownika Kliniki Neurologii i Epileptologii AM i UM w Łodzi, naukowca, mentora, nauczyciela. Bez zaangażowania Profesora nie byłoby naszego czasopisma.

Czy pacjenci leczeni na oddziale neurochirurgii mogą skorzystać z psychoterapii? Kilka słów o zastosowaniu terapii poznawczo-behawioralnej u chorych z uszkodzeniami mózgu

W licznych badaniach wykazano skuteczność terapii poznawczo-behawioralnej w leczeniu różnych zaburzeń psychicznych. Autorzy artykułu omawiają dostępne piśmiennictwo na temat zastosowania i skuteczności tej terapii – zarówno w klasycznej formie, jak i w nowszych podejściach („trzecia fala”) – w grupie pacjentów z uszkodzeniami mózgu i leczonych metodami zabiegowymi. Prezentują publikacje opisujące zastosowanie terapii poznawczo-behawioralnej w leczeniu osób po urazach czaszkowo-mózgowych, z procesami rozrostowymi w obrębie ośrodkowego układu nerwowego, krwawieniami wewnątrzczaszkowymi czy malformacjami naczyniowymi. 

Agnieszka Pawełczyk, Maciej Błaszczyk, Tomasz Pawełczyk, Maciej Radek
Aktualn Neurol 2020, 20 (3), p. 109–118
Progresja zaburzeń językowych i poznawczych u pacjentów z wariantem logopenicznym afazji pierwotnej postępującej – seria przypadków

W pracy przedstawiono wyniki długoterminowej obserwacji czworga pacjentów z rozpoznaniem wariantu logopenicznego afazji pierwotnej postępującej (logopenic variant of primary progressive aphasia, lvPPA). W momencie rozpoznania lvPPA anomia nie była objawem izolowanym. U pacjentów obserwowano szybkie pogorszenie w zakresie komunikacji zarówno ustnej, jak i pisemnej. Spośród różnych sprawności językowych stosunkowo najdłużej względnie dobrze zachowane były głośne czytanie i rozumienie słów o wysokiej częstości użycia. W ocenie mowy opowieściowej stwierdzano postępujące zubożenie zawartości informacyjnej wypowiedzi, które ujawniało się głównie poprzez redukcję użycia rzeczowników i czasowników oraz wzrost użycia zaimków. Na zaawansowanym etapie choroby zawartość informacyjna wypowiedzi była bardzo niska. U wszystkich pacjentów obserwowano również znaczące pogorszenie w zakresie funkcji wzrokowo-przestrzennych, praksji i pamięci epizodycznej oraz konwersję do pełnoobjawowego otępienia.

Klaudia Kluj-Kozłowska, Emilia J. Sitek, Agnieszka Skrzypkowska, Ewa Narożańska, Bogna Brockhuis, Jarosław Sławek, Aneta Domagała, Stanisław Milewski
Aktualn Neurol 2020, 20 (3), p. 125–135
Nakłucie lędźwiowe u chorych stosujących leki przeciwkrzepliwe

Nakłucie lędźwiowe to ważna procedura inwazyjna, często wykorzystywana w diagnostyce chorób neurologicznych. Generalnie nakłucie lędźwiowe jest zabiegiem bezpiecznym, z bardzo niską częstością poważnych powikłań, których ryzyko może jednak rosnąć w grupie chorych otrzymujących leki przeciwkrzepliwe: przeciwzakrzepowe i przeciwagregacyjne. Odnosi się to zarówno do ryzyka powikłań krwotocznych, jak i do ryzyka incydentów zakrzepowych w trakcie czasowego odstawienia leków przeciwkrzepliwych. Niniejsza praca prezentuje aktualną wiedzę na temat postępowania w razie konieczności wykonania nakłucia lędźwiowego u chorych stosujących leki przeciwzakrzepowe (antagoniści witaminy K, nowe leki przeciwzakrzepowe, heparyny, fondaparynuks) i przeciwagregacyjne (antagoniści receptora płytkowego P2Y12, inhibitory receptora glikoproteinowego IIb/IIIa, kwas acetylosalicylowy). 

Monika Białecka, Anna Machoy-Mokrzyńska, Anna Pierzchlińska
Aktualn Neurol 2020, 20 (2), p. 51–58
Napady drgawkowe w przebiegu alkoholowego zespołu abstynencyjnego

Alkoholowy zespół abstynencyjny rozwija się u osób uzależnionych od alkoholu na skutek zaprzestania albo ograniczenia picia po okresie picia długotrwałego lub w dużych ilościach. Objawy odstawienne pojawiają się najczęściej po 6–8 godzinach od ostatniego spożycia alkoholu i osiągają szczyt po 24–72 godzinach.

Magdalena Lasocka, Magdalena Konopko, Anna Basińska-Szafrańska, Artur Rogowski, Halina Sienkiewicz-Jarosz
Aktualn Neurol 2020, 20 (2), p. 59–65
Wariant behawioralny otępienia czołowo-skroniowego – wybrane problemy diagnostyczne w neuropsychiatrii

Diagnoza różnicowa wariantu behawioralnego otępienia czołowo-skroniowego stanowi wyzwanie dla neurologów i psychiatrów. Niektóre zaburzenia zachowania, przykładowo apatia, występują bowiem zarówno w tej chorobie, jak i w schorzeniach psychicznych, a więc nie są swoiste. Praca ma na celu przedstawienie diagnostyki różnicowej otępienia czołowo-skroniowego i zaburzeń psychicznych. 

Marta Kuklińska, Emilia J. Sitek, Bogna Brockhuis, Anna Barczak, Beata Hintze, Ewa Narożańska
Aktualn Neurol 2020, 20 (2), p. 71–81
Demielinizacyjna czy dziedziczna neuropatia nerwu wzrokowego? Porównanie wybranych jednostek chorobowych

W pracy omówiono pozagałkowe zapalenie nerwu wzrokowego w przebiegu stwardnienia rozsianego, dziedziczną neuropatię nerwu wzrokowego Lebera oraz dziedziczną neuropatię nerwu wzrokowego z chorobą podobną do stwardnienia rozsianego – zespół Harding. Pozagałkowe zapalenie nerwu wzrokowego o podłożu demielinizacyjnym jest najczęstszą chorobą (neuropatią) nerwu wzrokowego u młodych dorosłych i nierzadko stanowi pierwszą manifestację kliniczną stwardnienia rozsianego. Pomimo występowania charakterystycznej triady objawów – i obecności ognisk demielinizacyjnych w badaniu rezonansu magnetycznego mózgowia – zdarzają się błędne rozpoznania. 

Iwona Rościszewska-Żukowska, Halina Bartosik-Psujek
Aktualn Neurol 2020, 20 (2), p. 82–87
Zapalenie płuc u chorych z udarem mózgu: czynniki ryzyka, identyfikacja zagrożonych pacjentów i metody zapobiegania

Zapalenie płuc związane z udarem (stroke-associated pneumonia, SAP) jest najczęściej spotykanym powikłaniem wczesnej fazy udaru niedokrwiennego mózgu. Zapalenie płuc związane z udarem to problem istotny klinicznie, ponieważ znacząco podnosi ryzyko zgonu w stosunku do populacji chorych z ostrym udarem bez zapalenia płuc, a ponadto wiąże się z gorszym końcowym stanem czynnościowym, większym uzależnieniem od osób trzecich po hospitalizacji, przedłużonym pobytem w szpitalu i wyższymi kosztami leczenia. W artykule przedstawiono czynniki ryzyka zapalenia płuc związanego z udarem, m.in. dwa najlepiej udokumentowane: dysfagię i zespół immunosupresji indukowanej udarem. 

Michał Turlakiewicz, Anna Piekarska
Aktualn Neurol 2020, 20 (2), p. 88–96
Przydatność przesiewowej diagnostyki stanu psychicznego osób z izolowanymi uszkodzeniami móżdżku

Zbadano diagnostyczną przydatność wybranych metod przesiewowej oceny zaburzeń psychicznych u pacjentów z uszkodzeniami móżdżku. Poszukiwano odpowiedzi na pytanie, które metody przesiewowe umożliwiają szybkie wykrycie dysfunkcji wykonawczych.

Krzysztof Jodzio
Aktualn Neurol 2020, 20 (1), p. 3–8
Związek między paleniem tytoniu a aktywnością choroby u pacjentów z postacią rzutowo-remisyjną stwardnienia rozsianego w trakcie leczenia immunomodulacyjnego

W ostatnich doniesieniach zauważono negatywny wpływ palenia tytoniu na rozwój i przebieg stwardnienia rozsianego. Celem badania wieloośrodkowego (Bydgoszcz, Zabrze, Białystok, Szczecin) była analiza związku między paleniem tytoniu a aktywnością choroby u pacjentów ze stwardnieniem rozsianym leczonych lekami immunomodulującymi.

Michał Rakoca, Anna Tywoniuk, Monika Adamczyk-Sowa, Alina Kułakowska, Dorota Koziarska, Katarzyna Kubicka-Bączyk, Dominika Jakubowicz-Lachowska, Sławomir Wawrzyniak
Aktualn Neurol 2020, 20 (1), p. 9–13
Farmakokinetyka leków przeciwpadaczkowych a bezpieczeństwo ich stosowania u kobiet karmiących piersią

Pomimo niepodważalnych korzyści dla dziecka i matki wynikających z karmienia piersią wiele kobiet stosujących leki przeciwpadaczkowe obawia się o bezpieczeństwo dziecka i nie podejmuje karmienia. Tymczasem większość leków nie osiąga w mleku matki na tyle dużych stężeń, aby mogły się one przekładać na istotne klinicznie stężenia we krwi niemowlęcia. W artykule omówiono ogólne zasady przenikania leków do mleka matki i czynniki wpływające na ten proces. Przedstawiono parametry poszczególnych leków przeciwpadaczkowych, które decydują o bezpieczeństwie ich stosowania u kobiet karmiących, a także dane z badań i rekomendacje. 

Ewa Kamińska
Aktualn Neurol 2020, 20 (1), p. 20–31
Elektromiografia krtani – przegląd wytycznych i aktualnej literatury przedmiotu

Celem artykułu jest przedstawienie aktualnych wytycznych dotyczących analizy oraz interpretacji zapisu badań elektromiograficznych krtani (laryngeal electromyography, LEMG) wraz z przeglądem głównych nurtów zastosowania EMG w praktyce otolaryngologiczno-foniatrycznej. Obecnie obowiązujące wytyczne zostały opracowane przez American Academy of Otolaryngology – Head and Neck Surgery w 2009 roku i przez European Laryngological Society w roku 2012. W zaleceniach obu towarzystw naukowych postuluje się zaadaptowanie i włączenie LEMG do standardowej praktyki klinicznej na oddziałach laryngologicznych. 

Paulina Krasnodębska, Agata Szkiełkowska
Aktualn Neurol 2020, 20 (1), p. 32–38
Encefalopatia efedronowa – choroba dziewiętnastowiecznych górników w dobie internetu

Encefalopatia efedronowa jest rzadką jednostką chorobową związaną z nadużywaniem metylokatynonu. Metylokatynon, potocznie zwany efedronem, to substancja psychostymulująca, którą można zsyntetyzować w warunkach domowych przy użyciu leków bez recepty zawierających pseudoefedrynę oraz nadmanganianu potasu. W wyniku gromadzenia się manganu wprowadzanego do organizmu w nadmiernych ilościach dochodzi do uszkodzenia jąder podstawy. Klinicznie u chorych obserwowany jest zespół parkinsonowski z dominującym spowolnieniem ruchowym, symetryczną sztywnością, upadkami i hipofonią, przypominający postępujące porażenie nadjądrowe. W artykule przedstawiono podstawowe informacje na temat tej jednostki chorobowej wraz z opisem przypadków.

Dominik Siutka, Katarzyna Siutka, Małgorzata Fudala, Waldemar Brola
Aktualn Neurol 2020, 20 (1), p. 39–43