2016, Vol 16, No 4
Znaczenie parametru number needed to treat w ocenie skuteczności terapii
Aktualn Neurol 2016, 16 (4), p. 175–179
DOI: 10.15557/AN.2016.0022
STRESZCZENIE

Badania kliniczne dostarczają lekarzowi praktykowi nazbyt wielu danych, na których podstawie musi on porównać metody leczenia i wybrać tę potencjalnie najkorzystniejszą dla danego pacjenta. Za jedną z użytecznych miar oceny rezultatów terapii uznano number needed to treat – NNT. Parametr ten określa liczbę osób, które należy poddać jednej interwencji zamiast drugiej, aby zaobserwować różnicę w skuteczności uzyskiwania pożądanego wyniku w określonym horyzoncie czasowym. NNT jest pochodną bezwzględnej zmiany ryzyka lub ryzyka wyjściowego i jego zmiany względnej; obrazuje względną przewagę danego sposobu leczenia. NNT służy przede wszystkim do porównywania wad i zalet alternatywnych interwencji, a ocena tego wskaźnika jest ważna w szacowaniu wartości klinicznej istotnych statystycznie wyników badań klinicznych. Zastosowanie NNT pomaga przewidzieć efekt leczenia pod względem zarówno skuteczności, jak i tolerancji. Ponadto wyniki badań klinicznych przedstawione w formie NNT można przekazać chorym, ich rodzinom oraz instytucjom decydującym o dostępności konkretnego leku. W stwardnieniu rozsianym wyniki badań klinicznych dotyczyły wpływu leków na zmniejszenie rocznego wskaźnika rzutów i redukcję zmian w obrazach rezonansu magnetycznego oraz zahamowania progresji niepełnosprawności. W analizach leków pierwszej linii wartości NNT odniesione do przeciwdziałania rzutom, progresji niepełnosprawności i zmianom w rezonansie magnetycznym istotnie się różnią. Podobne różnice występują w przypadku wartości NNT dla leków drugiej linii czy obecnie wprowadzanych leków doustnych. Dane te pokazują, że w ocenie wyników badań klinicznych nie należy brać pod uwagę jedynie wybranych wskaźników – trzeba analizować je wszystkie w sposób konstruktywnie krytyczny. Podkreśla się także znaczenie NNT jako przejrzystego parametru, który może być wykorzystywany do oceny efektów ekonomicznych w ochronie zdrowia.

Słowa kluczowe: number needed to treat, NNT, stwardnienie rozsiane
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Trójdzielno-autonomiczne bóle głowy – przegląd piśmiennictwa
Aktualn Neurol 2016, 16 (4), p. 180–186
DOI: 10.15557/AN.2016.0023
STRESZCZENIE

Trójdzielno-autonomiczne bóle głowy stanowią grupę pierwotnych bólów głowy, w których jednostronny ból w okolicy zaopatrywanej przez nerw trójdzielny związany jest z tożstronnymi objawami autonomicznymi w obrębie czaszki. Ta kliniczno-patologiczna grupa obejmuje klasterowy ból głowy, hemikranię napadową, hemikranię ciągłą i krótkotrwałe napady jednostronnego bólu głowy przypominającego nerwoból z przekrwieniem spojówek i łzawieniem/objawami autonomicznymi w obrębie czaszki. Postaci te różnią się przede wszystkim czasem trwania i częstością występowania bólu, a także odpowiedzią na leczenie. Zaburzenia te nie są tak rzadkie, jak dawniej przyjmowano, a ich nasilenie może znacząco wpływać na jakość życia pacjentów. W diagnostyce różnicowej trójdzielno-autonomicznych bólów głowy należy wziąć pod uwagę wiele innych rodzajów pierwotnych bólów głowy, takich jak migrena, neuralgia trójdzielna i pierwotny kłujący ból głowy, jak również wtórne bóle głowy, zwłaszcza te spowodowane przez patologię przysadki mózgowej, tylnego dołu czaszki, oczodołów, zatok przynosowych i naczyń. Badania na tym polu, w szczególności z wykorzystaniem neuroobrazowania funkcjonalnego, zaowocowały znacznie lepszym zrozumieniem tych chorób. Obecnie uważa się, że zaburzenia modulacyjnych dróg nocyceptywnych w macierzy bólu ośrodkowego układu nerwowego wytwarzają permisywny stan dla wystąpienia napadu trójdzielno-autonomicznego bólu głowy, przy czym tylna część podwzgórza wydaje się służyć raczej jako terminator niż generator napadu. W leczeniu tej grupy schorzeń stosuje się środki farmakologiczne, jak również techniki chirurgiczne; z tych ostatnich neuromodulacja, szczególnie głęboka stymulacja mózgu w obrębie tylnej części podwzgórza, okazała się szczególnie skuteczna i obiecująca.

Słowa kluczowe: trójdzielno-autonomiczne bóle głowy, klasterowy ból głowy, hemikrania napadowa, hemikrania ciągła, SUNCT, SUNA
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Metody przyżyciowego (in vivo) określania organizacji ciała migdałowatego u ludzi – aktualny stan wiedzy
Aktualn Neurol 2016, 16 (4), p. 187–193
DOI: 10.15557/AN.2016.0024
STRESZCZENIE

Ciało migdałowate jest parzystą strukturą podkorową zlokalizowaną w płatach skroniowych mózgu. Struktura ta wzbudza zainteresowanie badaczy ze względu na jej związek z emocjami i procesami uczenia się. Badania z udziałem zwierząt sugerują, że grupy jąder znajdujące się w różnych częściach ciała migdałowatego są elementami odrębnych sieci neuronowych i mogą pełnić odmienne funkcje w procesach emocjonalnych i poznawczych. Część autorów dochodzi wręcz do wniosku, że ciało migdałowate zostało uznane za jedną strukturę wyłącznie z powodu bliskiego położenia grup jąder. Zweryfikowanie tej hipotezy w odniesieniu do ludzi jest bardzo trudne, ponieważ do niedawna wyodrębnienie części ciała migdałowatego w ludzkim mózgu było możliwe jedynie dzięki badaniom anatomicznym wykonywanym pośmiertnie. Dopiero w ostatnich latach, za pomocą technik rezonansu magnetycznego, podjęto próby określenia części ciała migdałowatego na podstawie strukturalnych i funkcjonalnych połączeń z innymi obszarami mózgu. Dotychczas przeprowadzono nieliczne badania dotyczące tego zagadnienia, jednak ich wyniki nie są spójne – ani pod względem liczby wyodrębnionych części, ani pod względem ich lokalizacji. Przyczyn otrzymywania niejednoznacznych wyników można upatrywać w stosowaniu różnych metod określania połączeń, w różnych parametrach akwizycji danych oraz w posługiwaniu się różnymi technikami analizy, przede wszystkim zaś w wykorzystywaniu różnych algorytmów grupujących. Przyszłe badania powinny zatem koncentrować się na opracowaniu jak najbardziej wiarygodnego sposobu wyróżniania części ciała migdałowatego, który pozwoliłby na jednoznaczne ich zidentyfikowanie. Tylko wtedy możliwe będzie pełne poznanie funkcjonalnej organizacji ciała migdałowatego u ludzi.

Słowa kluczowe: ciało migdałowate, funkcjonalny rezonans magnetyczny, obrazowanie tensora dyfuzji, analiza skupień
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Zastosowanie tetrabenazyny w leczeniu późnych dyskinez polekowych – opis czterech przypadków
Aktualn Neurol 2016, 16 (4), p. 194–200
DOI: 10.15557/AN.2016.0025
STRESZCZENIE

Późne dyskinezy definiowane są jako zespół mimowolnych, nieregularnych, hiperkinetycznych ruchów obejmujący mieszane zaburzenia ruchowe w obrębie twarzy i ust oraz ruchy choreoatetotyczne w obrębie tułowia i kończyn. Stanowią one poważny i zwykle nieodwracalny niepożądany efekt przewlekłego leczenia neuroleptykami, występujący u około 15–20% pacjentów. Podejmowano próby leczenia amantadyną, lewetiracetamem, piracetamem, klonazepamem, propranololem, witaminą B6, witaminą E, ondansetronem, toksyną botulinową oraz preparatami Ginkgo biloba, jednak skuteczność terapii w wielu przypadkach nie ma potwierdzenia w długoterminowych badaniach na liczniejszych grupach chorych. Jedną z dostępnych opcji terapeutycznych jest tetrabenazyna, zarejestrowana w Polsce w leczeniu hiperkinetycznych zaburzeń motorycznych w chorobie Huntingtona. W artykule przedstawiamy przebieg i efekty leczenia tetrabenazyną u czterech pacjentów z późnymi dyskinezami wywołanymi przez leki przeciwpsychotyczne. Na podstawie doświadczenia zdobytego w czasie prowadzenia programu badawczego z użyciem tetrabenazyny uważamy, że stosowanie tego leku należy ograniczyć do pacjentów będących w stabilnym stanie psychicznym, bez objawów zespołu depresyjnego i bez aktywnych objawów psychotycznych. Za bezwzględne przeciwwskazania uznajemy obecność wyraźnych skłonności, myśli i tendencji suicydalnych oraz obecność w wywiadzie złośliwego zespołu poneuroleptycznego. Podejmując decyzję o włączeniu tetrabenazyny, należy pamiętać o uzyskaniu zgody pacjenta na zastosowanie leku poza zarejestrowanymi wskazaniami, a także o wnikliwym monitorowaniu stanu psychicznego i neurologicznego.

Słowa kluczowe: późne dyskinezy, tetrabenazyna, leki przeciwpsychotyczne
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Postępowanie terapeutyczne w złamaniu zęba obrotnika u osób starszych. Na podstawie opisu przypadku 71-letniego pacjenta
Aktualn Neurol 2016, 16 (4), p. 201–207
DOI: 10.15557/AN.2016.0026
STRESZCZENIE

Złamanie zęba obrotnika to najczęściej występujący rodzaj złamania kręgosłupa szyjnego u starszych pacjentów (tj. u osób powyżej 70. roku życia) – możliwa przyczyna inwalidztwa bądź zgonu. W zależności od wyniku badania obrazowego oraz stanu ogólnego chorego ustalane jest dalsze postępowanie terapeutyczne. Autorzy przedstawiają przypadek 71-letniego pacjenta z rozpoznanym w tomografii komputerowej kręgosłupa szyjnego złamaniem zęba obrotnika, leczonego operacyjnie w ramach Oddziału Neurochirurgii Wojewódzkiego Centrum Medycznego w Opolu. Problematyka złamania zęba obrotnika u ludzi starszych została przybliżona w obszernym omówieniu.

Słowa kluczowe: złamanie zęba obrotnika, kręgosłup szyjny, leczenie operacyjne, śruba dociągowa, stabilizacja tylna
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Wczesna rehabilitacja po udarze krwotocznym mózgu u pacjenta z przebytym przeszczepem serca. Opis przypadku
Aktualn Neurol 2016, 16 (4), p. 208–211
DOI: 10.15557/AN.2016.0027
STRESZCZENIE

Wstęp: Najczęstszą formą uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego jest udar mózgu. Średnio rocznie w Polsce wykonywanych jest około 80 transplantacji serca. Przeszczepione serce wykazuje skłonność do tachykardii. Wczesna rehabilitacja poudarowa wymaga obciążenia pacjenta wysiłkiem fizycznym. Opis przypadku: Przedstawiono przypadek kliniczny chorego po udarze krwotocznym mózgu z niedowładem połowiczym lewostronnym. W wywiadzie przebyta transplantacja serca (2005 r.). Metody: Wyniki rehabilitacji oceniono na podstawie następujących skal: Indeks Barthel, zmodyfikowana skala Rankina, Indeks Mobilności Rivermead, Skala Udarowa Narodowego Instytutu Zdrowia, Krótka Skala Oceny Stanu Psychicznego, Geriatryczna Skala Oceny Depresji Yesavage’a. Prowadzono również kontrolę przedi powysiłkową parametrów tętna. Wyniki: W wyniku zastosowania kompleksowej rehabilitacji uzyskano poprawę stanu funkcjonalnego we wszystkich badanych skalach. Największą zmianę zaobserwowano w przypadku Indeksu Barthel (50%) i Skali Udarowej Narodowego Instytutu Zdrowia (30%). Akcja serca mieściła się w granicach 75–180/min. Wnioski: Chory po transplantacji serca pomimo stałej tachykardii dobrze toleruje wysiłek fizyczny. Wczesna rehabilitacja poudarowa wpływa na poprawę stanu funkcjonalnego.

Słowa kluczowe: udar mózgu, kompleksowa rehabilitacja, przeszczep serca
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Ognisko epidemiczne zachorowań na aseptyczne zapalenie opon mózgowych w województwie podlaskim w 2014 roku
Aktualn Neurol 2016, 16 (4), p. 212–217
DOI: 10.15557/AN.2016.0028
STRESZCZENIE

Enterowirusy wywołują częste infekcje wśród dzieci i młodzieży – przebiegają one pod różnymi postaciami klinicznymi, takimi jak choroba dłoni, stóp i jamy ustnej (tj. choroba bostońska), herpangina, zapalenie śródmiąższowe mięśnia sercowego i osierdzia, nagminne zapalenie mięśni (nagminna pleurodynia, choroba bornholmska) czy też aseptyczne zakażenie układu nerwowego. Incydentalnie odnotowywany jest wzrost liczby powiązanych zachorowań na aseptyczne zapalenie opon mózgowych o etiologii enterowirusowej, w tym ECHO 30, w różnych krajach europejskich. W 2014 roku w województwie podlaskim zarejestrowano ognisko epidemiczne zachorowań na enterowirusowe zapalenie opon mózgowych. W okresie od 1 czerwca do 30 listopada 2014 roku odnotowano 640 zachorowań o etiologii wirusowej, z czego u 228 osób w badaniu płynu mózgowo-rdzeniowego potwierdzono etiologię enterowirusową. Okres letni i jesienny sprzyja występowaniu wirusowych infekcji ośrodkowego układu nerwowego. Objawowe zakażenia częściej dotyczą osób płci męskiej. Zakażenia enterowirusem ECHO 30 wykazują tendencję do tworzenia terenów endemicznych zachorowań.

Słowa kluczowe: enterowirusowe zapalenie opon mózgowych, echowirus 30, enterowirusy
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
NEURONEWS: "Czy wydłużenie odstępów pomiędzy kolejnymi dawkami natalizumabu coś zmienia?", "Długość życia człowieka, czyli dobre informacje… dla ZUS?", "Wirus zika vs zespół Guillaina–Barrégo – ciąg dalszy", "Rituksymab w leczeniu stwardnienia rozsianego?"
Aktualn Neurol 2016, 16 (4), p. 218–220
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Recenzja książki Moniki Jaronim pt. "Dieta ketogenna w leczeniu padaczki. Poradnik"
Aktualn Neurol 2016, 16 (4), p. 222–223
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)