Encefalopatia efedronowa – choroba dziewiętnastowiecznych górników w dobie internetu

1 Oddział Neurologii z Pododdziałem Udarowym, Szpital Powiatowy, Skarżysko-Kamienna, Polska
2 Świętokrzyskie Centrum Neurologii, Wojewódzki Szpital Zespolony, Kielce, Polska
3 Collegium Medicum, Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach, Kielce, Polska
Adres do korespondencji: Dr hab. n. med. Waldemar Brola, Collegium Medicum, Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach, ul. IX Wieków Kielc 19, 25-317 Kielce, tel.: +48 41 390 22 59, +48 601 313 415, e-mail: wbrola@wp.pl

Aktualn Neurol 2020, 20 (1), p. 39–43
DOI: 10.15557/AN.2020.0006
STRESZCZENIE

Encefalopatia efedronowa jest rzadką jednostką chorobową związaną z nadużywaniem metylokatynonu. Metylokatynon, potocznie zwany efedronem, to substancja psychostymulująca, którą można zsyntetyzować w warunkach domowych przy użyciu leków bez recepty zawierających pseudoefedrynę oraz nadmanganianu potasu. W wyniku gromadzenia się manganu wprowadzanego do organizmu w nadmiernych ilościach dochodzi do uszkodzenia jąder podstawy. Klinicznie u chorych obserwowany jest zespół parkinsonowski z dominującym spowolnieniem ruchowym, symetryczną sztywnością, upadkami i hipofonią, przypominający postępujące porażenie nadjądrowe. Charakterystyczne objawy choroby wiązano w przeszłości z zatruciem manganowym (manganizm) występującym u górników i pracowników hut. W 30% przypadków choroba przechodzi w postać postępującą i prowadzi do znacznej niepełnosprawności mimo zaprzestania stosowania metylokatynonu. Jak dotąd próby leczenia nie przynoszą oczekiwanych rezultatów. W diagnostyce encefalopatii efedronowej szczególną rolę odgrywa badanie rezonansu magnetycznego, które uwidacznia rozległe zmiany hiperintensywne w mózgowiu. W artykule przedstawiono podstawowe informacje na temat tej jednostki chorobowej wraz z opisem przypadków.

Słowa kluczowe: encefalopatia, metylokatynon, zespół parkinsonowski, uzależnienie