Wybrane aspekty adaptacji kulturowej testów neuropsychologicznych
1 II Zakład Radiologii, Gdański Uniwersytet Medyczny, Gdańsk, Polska
2 Oddział Neurologii i Oddział Udarowy, Szpital św. Wojciecha, Copernicus Podmiot Leczniczy Sp. z o.o., Gdańsk, Polska
3 Zakład Pielęgniarstwa Neurologiczno-Psychiatrycznego, Gdański Uniwersytet Medyczny, Gdańsk, Polska
Adres do korespondencji: Emilia Sitek, Oddział Neurologii, Szpital św. Wojciecha, Copernicus Podmiot Leczniczy Sp. z o.o., al. Jana Pawła II 50, 80-462 Gdańsk,
tel.: +48 58 768 46 61, e-mail: emiliasitek@gumed.edu.pl
Aktualn Neurol 2017, 17 (3), p. 150–157
DOI: 10.15557/AN.2017.0016
STRESZCZENIE

Wyniki testów neuropsychologicznych są zależne od wykształcenia osoby badanej, jej umiejętności czytania i pisania, ale również pochodzenia etnicznego i tradycji kulturowych. Dlatego do największych wyzwań neuropsychologii XXI wieku należy stworzenie metody diagnostycznej umożliwiającej pomiar danego aspektu procesu poznawczego bez względu na poziom wykształcenia i pochodzenie pacjenta. Celem pracy jest ukazanie przykładowych problemów kulturowych związanych z adaptacją testów neuropsychologicznych ukierunkowaną na możliwość ich zastosowania w innym kręgu kulturowym. Problemy trafności kulturowej pomiaru testowego dotyczą samych zadań testowych, ich treści, ale też kontekstu badania. W niektórych kulturach niezachodnich testowanie psychometryczne jest nieodpowiednie, gdyż sama sytuacja badania testowego nie należy tam do typowych. Testy funkcji poznawczych zazwyczaj wymagają nie tylko opracowania norm specyficznych dla danej kultury, lecz także kulturowej adaptacji zadań. Próby wzrokowe uważane są za mniej obciążone kulturowo niż próby słowne, jednak wyniki niektórych testów mogą być bardzo zależne od wiedzy semantycznej. Podobny problem dotyczy testów praksji – wykonanie czy naśladowanie gestu zależy od jego znajomości i obecności w kulturze. Adaptując zadania pamięciowe, szczególnie zaś testy pamięci logicznej, w celu zastosowania ich w innym kręgu kulturowym, należy zadbać o to, aby materiał miał podobne znaczenie dla osób badanych. Adaptacja testów funkcji wykonawczych, z racji zaangażowania bardziej podstawowych procesów (funkcji językowych, wzrokowo-przestrzennych, praksji i pamięci), wymaga uwzględnienia wszystkich wymienionych czynników. Ponadto, z uwagi na wpływ kultury na strategie rozwiązywania problemów, niektóre zadania mogą być nieodpowiednie w innych kręgach kulturowych nie tyle z powodu treści, ile konstrukcji problemu. Tworzenie metod oceny funkcji poznawczych do zastosowania w różnych kręgach kulturowych, w tym metod przesiewowych, jest bardzo trudne. Dalsze badania powinny się koncentrować na opracowywaniu narzędzi dostosowanych do konkretnych kontekstów kulturowych i opartych na właściwym zrozumieniu populacji, do których są kierowane.

Słowa kluczowe: opieka z uwzględnieniem różnic międzykulturowych, porównania międzykulturowe, testy neuropsychologiczne