2015, Vol 15, No 4
Krwotok śródczaszkowy w przebiegu udaru niedokrwiennego mózgu u chorych leczonych trombolitycznie i.v. w populacji z Gliwic i okolic – analiza 141 przypadków. Próba określenia czynników ryzyka na podstawie materiału własnego
Aktualn Neurol 2015, 15 (4), p. 170–186
DOI: 10.15557/AN.2015.0023
STRESZCZENIE

Wstęp: Układowa tromboliza przy wykorzystaniu rekombinowanego tkankowego aktywatora plazminogenu jest uznaną metodą przyczynowego leczenia ostrego udaru niedokrwiennego. Celem pracy jest określenie bezpieczeństwa leczenia trombolitycznego, częstości występowania najgroźniejszego powikłania, jakim jest krwotok śródczaszkowy, i ocena jego wpływu na końcowy efekt leczniczy. Dodatkowym celem jest zdefiniowanie czynników mających wpływ na jego powstanie. Materiał i metoda: Analizą objęto 141 chorych leczonych od stycznia 2013 do czerwca 2015 roku na Oddziale Udarowym. Chorych oceniano, uwzględniając: deficyt neurologiczny zgodnie ze skalą National Institutes of Health Stroke Scale, stan funkcjonalny przy wykorzystaniu modyfikowanej skali Rankina i skali sprawności ruchowej Brunnstrom. Przeprowadzono wieloczynnikową analizę różnych czynników mogących mieć wpływ na ryzyko wystąpienia krwotoku śródczaszkowego. Wyniki: U 3,5% chorych wystąpił objawowy krwotok śródczaszkowy, a u 7,1% bezobjawowe ukrwotocznienie. Stwierdzono istotną statystycznie różnicę śmiertelności (p = 0,0043) pomiędzy grupą chorych poddanych leczeniu trombolitycznemu (5%) a grupą chorych nieleczoną przyczynowo (13%). Stan neurologiczny podgrupy z objawowym krwotokiem śródczaszkowym pogorszył się w 2. godzinie leczenia, nie zmienił się i osiągnął wysoką wartość mediany National Institutes of Health Stroke Scale – 23; różnił się istotnie w stosunku do pozostałych chorych (p = 0,009 w 2. godzinie i p = 0,001 w 7. dobie). Stan funkcjonalny chorych z objawowym krwotokiem śródczaszkowym nie poprawił się, oceniany na początku i końcu leczenia utrzymywał się na tym samym poziomie (modyfikowana skala Rankina – mediana = 5 i 5). W pozostałej grupie chorych stwierdzono wzrost sprawności ruchowej, przejawiający się spadkiem mediany o 2 punkty. Wnioski: Leczenie trombolityczne jest postępowaniem względnie bezpiecznym. Śmiertelność w czasie leczenia szpitalnego w badanej grupie leczonej rekombinowanym tkankowym aktywatorem plazminogenu jest istotnie mniejsza w stosunku do grupy chorych nieleczonych układową trombolizą. Końcowy efekt leczniczy wśród pacjentów z objawowym krwotokiem śródczaszkowym w trakcie obserwacji szpitalnej jest istotnie gorszy w stosunku do pozostałych pacjentów.

Słowa kluczowe: udar niedokrwienny mózgu, objawowy krwotok śródczaszkowy, tromboliza, czynniki ryzyka
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Nagłe stany neurologiczne spotykane w pracy zespołów ratownictwa medycznego w Rybniku
Aktualn Neurol 2015, 15 (4), p. 187–191
DOI: 10.15557/AN.2015.0024
STRESZCZENIE

Cel: Nagłe stany neurologiczne o wieloetiologicznym charakterze są głównym powodem zgłoszeń dla medycznych zespołów ratownictwa medycznego i niejednokrotnie bezpośrednią przyczyną hospitalizacji pacjenta. Celem pracy była analiza wyżej wymienionych stanów neurologicznych oraz charakterystyka grup pacjentów zespołów ratownictwa medycznego w Rybniku w odniesieniu do wspomnianych stanów. Metoda: Analizowanym materiałem badawczym były karty akcji wykorzystywane w 2013 roku przez Zespoły Ratownictwa Medycznego Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Szpitala Rejonowego nr 3 w Rybniku. Spośród wszystkich zgłoszeń zostały wybrane 523 przypadki jako stany podobne do nagłych stanów neurologicznych. Wyniki: Większą częstość występowania chorób notowano wśród starszych mężczyzn niż kobiet. Analizy ujawniły, że charakterystyczne objawy ujawniają się w określonych warunkach. Przy ocenie zdolności psychomotorycznych większość pacjentów cechowała się normalnym stanem, a w przypadku niewielkiej ich części zdolności psychomotoryczne były spowolnione. W badaniu odnotowano duże dysproporcje poziomu glukozy u pacjentów pomiędzy poszczególnymi pomiarami. Wnioski: Udary występowały najczęściej u osób powyżej 60. roku życia. Obserwowane objawy były zgodne z tymi, które opisano w literaturze. Ocena glukozy u niektórych pacjentów pozwoliła na podejrzenie cukrzycy lub wykluczenie hipoglikemii. Większość respondentów miała łagodne uszkodzenie mózgu. Alkohol w znaczący sposób wpływał na występowanie urazów głowy i drgawki.

Słowa kluczowe: nagłe stany neurologiczne, zespoły ratownictwa medycznego, udar
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Wiedza, postawa i zasady postępowania pielęgniarek wobec chorych na padaczkę
Aktualn Neurol 2015, 15 (4), p. 192–198
DOI: 10.15557/AN.2015.0025
STRESZCZENIE

Wprowadzenie: Autorzy opracowania przeanalizowali stan wiedzy i praktykę pielęgniarek w odniesieniu do pacjentów z padaczką, a także wyniki odbytego przez pielęgniarki szkolenia na temat padaczki. Materiał i metody: Badanie przeprowadzono na Oddziale Neurologii Szpitala Uniwersyteckiego w Assiut. Dane zebrano od wszystkich pielęgniarek (n = 35) pracujących na oddziale. Do zbierania danych wykorzystano następujące narzędzia: kwestionariusz przed i po wprowadzeniu programu edukacyjnego służący do oceny stanu wiedzy pielęgniarek na temat padaczki, listę obserwacyjną dla pielęgniarek, formularz oceny stanu pacjenta w celu oceny praktyki pielęgniarek. Szkolenie przeprowadzono w dziewięciu 30-minutowych sesjach, w trakcie których pielęgniarki uzyskały wszelkie informacje potrzebne do opieki nad chorymi z padaczką. Wyniki: Zaobserwowano wyraźną poprawę średniej stanu wiedzy i wyników praktyki pielęgniarskiej po wdrożeniu programu opieki pielęgniarskiej, jak również znaczny spadek liczby powikłań spowodowanych nieprawidłowym postępowaniem z pacjentem podczas napadów padaczkowych. Ponadto stwierdzono zmniejszenie liczby zgłaszanych powikłań ponapadowych po wdrożeniu programu opieki pielęgniarskiej, co stanowi dodatkową jego zaletę. Wnioski: Poprawa stanu wiedzy oraz praktyki pielęgniarek w odniesieniu do chorych na padaczkę doprowadzi do poprawy stanu zdrowia i warunków życia osób z padaczką.

Słowa kluczowe: padaczka, wiedza, program opieki pielęgniarskiej, praktyka, Egipt
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Stwardnienie rozsiane a padaczka – złożone zależności
Aktualn Neurol 2015, 15 (4), p. 199–204
DOI: 10.15557/AN.2015.0026
STRESZCZENIE

Stwardnienie rozsiane jest jedną z najczęściej występujących przewlekłych chorób neurodegeneracyjnych ośrodkowego układu nerwowego o prawdopodobnym podłożu autoimmunizacyjnym. Rozpowszechnienie napadów padaczkowych w grupie pacjentów chorujących na stwardnienie rozsiane waha się od 0,5% do ponad 10%. Z kolei w populacji ogólnej wskaźnik ten wynosi od 0,5% do 1%. Badania kliniczne dowodzą, że w przebiegu choroby mogą pojawić się wszystkie typy napadów padaczkowych. Jednocześnie należy mieć na uwadze fakt, iż nie wszystkie objawy napadowe odpowiadają napadom padaczkowym. Wśród niepadaczkowych zdarzeń napadowych wymienia się: skurcze toniczne (napadowe dystonie), napadowe akinezje i parastezje czy neuralgię nerwu trójdzielnego. Z informacji zawartych w literaturze wynika, że większość dostępnych leków przeciwpadaczkowych miała szerokie zastosowanie w leczeniu napadów u pacjentów ze stwardnieniem rozsianym. Jednakże istnieje grupa leków zarejestrowanych w terapii choroby, które w nielicznych przypadkach mogą nieznacznie obniżać próg drgawkowy i w ten sposób wywoływać lub nasilić epizody napadów padaczkowych. Są to 4-aminopirydyna i baklofen stosowane w leczeniu objawowym stwardnienia rozsianego, a według niektórych źródeł także leki immunomodulujące (interferon beta). Najnowsze badania dowodzą, iż leki działające poprzez blokadę kanałów sodowych (m.in. lamotrygina, fenytoina) mają potencjalny udział w neuroprotekcji poprzez zahamowanie aksonalnej degeneracji będącej główną przyczyną niepełnosprawności ruchowej pacjentów. Dodatkowo fenytoina znalazła zastosowanie w leczeniu zapalenia nerwu wzrokowego, również w przebiegu stwardnienia rozsianego. Stwardnienie rozsiane jest niewątpliwie schorzeniem, które przebiegu nie jesteśmy w stanie do końca przewidzieć, a jednoczesna koincydencja napadów padaczkowych i objawów klinicznych choroby niejednokrotnie stwarza lekarzom klinicystom trudności zarówno diagnostyczne, jak i lecznicze.

Słowa kluczowe: padaczka, stwardnienie rozsiane, leczenie
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Wybrane aspekty wpływu asymetrii funkcjonalnej półkul mózgowych na funkcjonowanie poznawcze oraz emocjonalne człowieka
Aktualn Neurol 2015, 15 (4), p. 205–209
DOI: 10.15557/AN.2015.0027
STRESZCZENIE

Przez wiele lat asymetria półkul mózgowych rozpatrywana była jako wyraźny podział funkcjonalny. W tym dychotomicznym modelu badacze wiązali półkulę lewą wyłącznie z funkcjami werbalnymi, a prawą – ze zdolnościami niewerbalnymi. Podział ten jest jednak niewyczerpujący i zdecydowanie upraszcza tematykę specjalizacji półkul mózgowych. Najnowsze doniesienia wskazują na współpracę i zarazem pewną niezależność międzypółkulową w zakresie kontroli funkcjonowania człowieka. Ponadto podkreśla się, że różnice funkcjonalne istnieją, ale są znacznie subtelniejsze, niż zakładano na początku badań dotyczących tej tematyki. Aby ułatwić zrozumienie istoty asymetrii funkcjonalnej, stworzono modele, które wyjaśniały mechanizm specjalizacji półkulowej i odrębność stylów przetwarzania bodźców. Dane potwierdzające istnienie asymetrii funkcjonalnej półkul pochodzą m.in. z doniesień o jednostronnych uszkodzeniach mózgu, agenezji spoidła wielkiego, zabiegach komisurotomii czy hemisferektomii. Na tej podstawie dokonano analizy funkcjonowania kognitywnego i emocjonalnego pacjentów. Wykryto pewne prawidłowości dotyczące różnic i podobieństw w funkcjonowaniu półkul mózgowych w zakresie percepcji wzrokowej, funkcji werbalnych, praksji, uwagi, pamięci i uczenia się czy funkcji wykonawczych. Jeśli chodzi o lateralizację emocji w mózgu, pojawia się wiele sprzecznych doniesień. Potrzebne są dalsze, dobrze zaprojektowane badania, które pomogą zrozumieć, czy istnieje lateralizacja emocji w mózgu, a jeśli tak, to jakich aspektów funkcjonowania afektywnego ona dotyczy. Niniejsza praca przedstawia przegląd poglądów na wpływ asymetrii półkul mózgowych na funkcjonowanie poznawcze, emocjonalne i behawioralne człowieka.

Słowa kluczowe: półkule mózgowe, funkcje poznawcze, funkcje emocjonalne, objawy depresyjne, schizofrenia
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Rozpoznawanie depresji u pacjentów z chorobą Parkinsona za pomocą różnorodnych narzędzi diagnostycznych
Aktualn Neurol 2015, 15 (4), p. 210–216
DOI: 10.15557/AN.2015.0028
STRESZCZENIE

Choroba Parkinsona to zaburzenie neurodegeneratywne, którego głównymi objawami są te z zakresu motoryki i tzw. pozamotoryczne. Obie grupy symptomów w znaczący sposób wpływają na poczucie jakości życia chorego. Zaburzenia pozamotoryczne często bywają pomijane, niewłaściwie diagnozowane i źle leczone, co prowadzi do komplikacji w leczeniu, gorszego funkcjonowania pacjentów i ich opiekunów. Jednym ze współwystępujących zaburzeń jest depresja. Dużo jej objawów pojawia się również w chorobie Parkinsona, co stawia przed klinicystą czy badaczem i używanymi przez nich narzędziami dodatkowe wymagania. Istnieje wiele skal klinicznych i kwestionariuszy samoopisowych z powodzeniem wykorzystywanych w przesiewie, rozpoznaniu czy sprawdzaniu postępów terapii depresji. Należą do nich: Center for Epidemiologic Studies Depression Scale (CES-D), Geriatric Depression Scale (GDS), Beck Depression Inventory (BDI), Inventory of Depressive Symptoms – Self-Rated (IDS-SR), Patient Health Questionnaire (PHQ), Unified Parkinson’s Disease Rating Scale (UPDRS-Part I), Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS), Zung Self-Rating Depression Scale (SDS), Cornell Scale for the Assessment of Depression in Dementia (CSDD), Inventory of Depressive Symptoms – Clinician (IDS-C), Hamilton Depression Rating Scale (HAM-D), Montgomery–Åsberg Depression Rating Scale (MADRS). Z rozpoznawaniem depresji towarzyszącej chorobie Parkinsona najlepiej radzą sobie skale kliniczne, szczególnie skala Hamiltona oraz Montgomery–Åsberg. Ich przydatność i skuteczność jest duża zarówno w badaniach przesiewowych czy badaniu nasilenia objawów, jak i w stawianiu diagnozy. Podobne cechy ma kwestionariusz Becka. Nieco mniej badań w tym zakresie przeprowadzono na Inventory of Depressive Symptoms – Clinician, choć jest to narzędzie obiecujące. Wersja kwestionariuszowa tego narzędzia, Inventory of Depressive Symptoms – Self-Rated, nie spełnia oczekiwań w rozpoznawaniu depresji na odpowiednim poziomie w grupie osób z chorobą Parkinsona. Podobne wnioski należy wyciągnąć odnośnie do Unified Parkinson’s Disease Rating Scale – Part I oraz Center for Epidemiologic Studies Depression Rating Scale. Do celów przesiewowych dobrze nadają się zaś Geriatric Depression Scale, Hospital Anxiety and Depression Scale, Patient Health Questionnaire i Zung Self-Rating Depression Scale. Cornell Scale for the Assessment of Depression in Dementia może być obiecującym narzędziem do celów przesiewowych po przejściu większej liczby testów.

Słowa kluczowe: depresja, choroba Parkinsona, kryterium diagnostyczne, skala kliniczna, kwestionariusz samoopisowy
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Zakrzepica zatok żylnych mózgu. Opis przypadku
Aktualn Neurol 2015, 15 (4), p. 217–221
DOI: 10.15557/AN.2015.0029
STRESZCZENIE

Wstęp: Zakrzepica żył i zatok żylnych mózgu to rzadka choroba naczyniowa, występująca u osób w każdym wieku. Szacuje się, że jest przyczyną około 1% udarów mózgu. Materiał i metoda: Przypadek został przedstawiony na podstawie dokumentacji medycznej pacjentki. Opis przypadku: W artykule zaprezentowano przypadek 47-letniej pacjentki z nadciśnieniem tętniczym i zespołem metabolicznym, od 17 lat stosującej antykoncepcję hormonalną. Kobieta zgłosiła się na oddział z powodu bólów głowy, uczucia drętwienia naprzemiennie kończyn prawych i lewych (od miesiąca), wymiotów (od tygodnia), wysokiego OB. W badaniu neurologicznym przy przyjęciu oprócz spowolnienia psychoruchowego patologii nie stwierdzono. Tomografia komputerowa głowy bez kontrastu nie ujawniła zmian. Dopiero po wykonaniu badań dodatkowych potwierdzono zakrzepicę żył mózgowych. Wyniki: Mimo standardowych prób leczenia nie uzyskano poprawy stanu chorej. Objawy ogniskowe i ubytkowe, które pojawiły się w trakcie hospitalizacji, ustąpiły dopiero po włączeniu sterydów. Wnioski: Przedstawiony przypadek wskazuje na trudność, jaką może sprawić ustalenie rozpoznania i etiologii zakrzepicy żył mózgowych.

Słowa kluczowe: spowolnienie psychoruchowe, bóle głowy, wymioty, drętwienie kończyn, czynnik VIII
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Czy punkcja lędźwiowa może spowodować zakrzepicę zatok żylnych mózgowia? Komentarz redakcyjny do artykułu Mariny Baszkiewicz pt.: Zakrzepica zatok żylnych mózgu. Opis przypadku
Aktualn Neurol 2015, 15 (4), p. 222–223
DOI: 10.15557/AN.2015.0030
STRESZCZENIE

Na marginesie opisu przypadku zakrzepicy zatok żylnych mózgu chciałbym zwrócić uwagę Czytelników na ważny, w moim odczuciu, aspekt pracy neurologa związany z diagnostyką bólów głowy i nakłuciem lędźwiowym (PL).

POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)