Zaburzenia psychiczne w toczniu rumieniowatym układowym
1 Zakład Psychologii Lekarskiej UM w Łodzi
2 Klinika Dermatologii i Wenerologii UM w Łodzi
3 Zakład Mikrobiologii i Serologii Instytutu Reumatologii w Warszawie
4 Instytut Psychiatrii i Neurologii, Wydział Farmakologii UM w Warszawie
5 Klinika Chorób Wewnętrznych i Rehabilitacji Kardiologicznej UM w Łodzi
AKTUALN NEUROL 2013, 13 (3), p. 168–178
STRESZCZENIE

Toczeń rumieniowaty układowy (systemic lupus erythematosus, SLE) jest chorobą tkanki łącznej, rozwijającą się na podłożu autoimmunizacji. Objawy kliniczne SLE są związane z występowaniem nie tylko wykwitów skórnych, ale również dolegliwości ze strony narządów wewnętrznych, a także zaburzeń hematologicznych oraz o charakterze neuropsychiatrycznym. Patogeneza NPSLE (neuropsychiatric systemic lupus erythematosus) jest złożona, próbuje się ją wyjaśniać wytwarzaniem autoprzeciwciał oraz odkładaniem się kompleksów immunologicznych, czego następstwem jest cytotoksyczne uszkodzenie neuronów, jak również nieprawidłową ekspresją mediatorów zapalnych i napływem komórek zapalnych, zaburzeniami naczyniowymi i skłonnością do zakrzepów. Całkowita częstość występowania NPSLE jest szacowana na 56,3% pacjentów z SLE. Najczęściej występującymi zaburzeniami psychicznymi u chorych na toczeń rumieniowaty są zaburzenia nastroju, lękowe, poznawcze oraz świadomości. Istotnym aspektem są także polekowe zaburzenia psychiczne. W podejściu terapeutycznym wobec pacjentów z NPSLE o nieznacznej aktywności choroby i/lub nieznacznym stopniu zmian narządowych stosuje się glikokortykosteroidy w niskich dawkach oraz – w zależności od potrzeb – leki przeciwlękowe, przeciwdepresyjne, niekiedy kwas walproinowy, karbamazepinę, lamotryginę i preparaty przeciwpsychotyczne. W profilaktyce przeciwzakrzepowej u chorych z grupy ryzyka stosuje się kwas acetylosalicylowy.

Słowa kluczowe: toczeń rumieniowaty układowy, toczeń neuropsychiatryczny, zaburzenia psychiczne, zaburzenia nastroju, zaburzenia poznawcze