Koncepcja dynamicznej lokalizacji funkcji w rehabilitacji afatycznych zaburzeń mowy

Klinika Neurochirurgii i Onkologii Układu Nerwowego, II Katedra Chirurgii, Uniwersytet Medyczny w Łodzi

AKTUALN NEUROL 2012, 12 (4), p. 215–221
STRESZCZENIE

Podjęcie szybkiej i skutecznej interwencji terapeutycznej u osób dotkniętych afatycznymi zaburzeniami mowy przynosi liczne korzyści. Przede wszystkim zmniejsza ryzyko pojawienia się patologicznych wzorców reagowania werbalnego, ponadto zwiększa szansę na wcześniejszy powrót funkcji psychomotorycznych oraz, co niezwykle istotne, wpływa na poprawę samopoczucia pacjenta. Istnieje wiele teorii tłumaczących mechanizm powstawania zaburzeń afatycznych, a także wiele metod pomocy pacjentom nimi dotkniętych. Różnorodność zaburzeń mowy stwarza konieczność stosowania rozmaitych sposobów oddziaływania terapeutycznego, a także doboru tych metod do indywidualnych potrzeb konkretnego pacjenta. Opisane w niniejszej pracy dynamiczna teoria lokalizacji funkcji psychicznych i koncepcja „układu funkcjonalnego” stwarzają teoretyczne przesłanki dla terapii zaburzeń powstałych w wyniku uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego. Zgodnie z założeniami teorii „dynamicznej lokalizacji” wszelkie czynności wyższe, w tym mowa, są realizowane przy zmiennym zaangażowaniu wielu okolic mózgu. Zaburzone funkcje mogą podlegać procesom odtwórczym, dzięki przebudowie organizacyjnej w ramach dynamicznego układu, wykorzystując nieuszkodzone obszary obydwu półkul. Dynamiczna teoria lokalizacji funkcji zachęca zatem do podjęcia rehabilitacji także u osób z wyraźnymi deficytami, dając nadzieję i poczucie podmiotowości w działaniu pacjentom i ich rodzinom. W pracy omówiono ponadto wpływ zaburzeń procesów neurofizjologicznych na posługiwanie się mową artykułowaną, jak również przedstawiono szereg propozycji praktycznych ćwiczeń usprawniających przeznaczonych dla osób z różnymi rodzajami zaburzeń afatycznych.

Słowa kluczowe: afazja, zaburzenia psychomotoryczne, układ funkcjonalny, rehabilitacja, terapia mowy