WYCOFANY - Rola niekodującego RNA w patologii układu nerwowego

Oddział Kliniczny Propedeutyki Neurologicznej z Pododdziałem Udarowym, Uniwersytet Medyczny w Łodzi, WSS im. M. Kopernika

AKTUALN NEUROL 2012, 12 (1), p. 57-64
STRESZCZENIE

Oprócz białek oraz niskocząsteczkowych regulatorów znaczącą rolę kontrolną w funkcjonowaniu układu nerwowego odgrywają niekodujące RNA (non-coding RNA, ncRNA). Dotychczasowe badania wykazały, że są one istotnym elementem w procesie regulacji ekspresji informacji genetycznej w każdej komórce. Liczba znanych obecnie cząsteczek ncRNA stale rośnie, jednak rola większości wciąż jest słabo poznana. Stanowią one grupę cząsteczek pełniących zasadniczą funkcję zarówno w rozwoju układu nerwowego, jak i jego funkcjonowaniu w warunkach fizjologicznych i patologicznych. O olbrzymim potencjale regulacji opartej na RNA w ośrodkowym układzie nerwowym może świadczyć wielość procesów, w których wykazano ich zaangażowane (są to między innymi mechanizmy plastyczności synaptycznej, uczenia się, pamięci i odpowiedzi na stres). Zaburzenia biosyntezy ncRNA prowadzą do rozwoju wielu schorzeń neurodegeneracyjnych, neurorozwojowych i neuropsychiatrycznych. Bez zrozumienia roli ncRNA nie będzie możliwe pełne poznanie złożonych procesów wewnątrzkomórkowych w ośrodkowym układzie nerwowym. Od niedawna dużą popularnością wśród badaczy cieszą się mikroRNA (miRNA) – małe, endogenne, niekodujące cząsteczki RNA, które odgrywają istotną rolę w wielu procesach biologicznych, takich jak proliferacja, różnicowanie komórek, angiogeneza czy apoptoza. Około 70% poznanych dotychczas ludzkich miRNA występuje w mózgu. Sądzi się, że regulują one ekspresję około połowy ludzkich genów i praktycznie każdy szlak komórkowy znajduje się pod ich wpływem. Są zatem doskonałym celem poszukiwań nowych metod terapeutycznych dla schorzeń ośrodkowego układu nerwowego.

Słowa kluczowe: niekodujące RNA, mikroRNA, biogeneza mikroRNA, regulacja ekspresji genów, ośrodkowy układ nerwowy, rola ncRNA w chorobach neurologicznych