Plastyczność dorosłej kory mózgowej

1 Instytut Biologii Doświadczalnej, Instytut Biologii Doświadczalnej im. N. Nenckiego, Polska Akademia Nauk, Warszawa
2 Uniwersytet Humanistyczno-Społeczny SWPS, Warszawa
3 Klinika Psychiatrii Młodzieżowej, Uniwersytet Medyczny w Łodzi
4 Oddział Psychiatrii Młodzieżowej, Centralny Szpital Kliniczny Uniwersytetu Medycznego w Łodzi
Adres do korespondencji: Dr Krystyna Rymarczyk, Instytut Biologii Doświadczalnej, ul. Pasteura 3, 02-093 Warszawa, tel.: +48 22 589 23 93, faks: +48 22 822 53 42, e-mail: k.rymarczyk@nencki.gov.pl, website: http://pslab.nencki.gov.pl/sub/bio_rymarczyk.htm

Aktualn Neurol 2015, 15 (2), p. 80–87
DOI: 10.15557/AN.2015.0011
ABSTRACT

Ludzki mózg cechuje się znaczną plastycznością, co doskonale obrazują przykłady opisywane w literaturze fachowej. W ostatnich kilkudziesięciu latach doszło do istotnego poszerzenia wiedzy na temat mechanizmów plastyczności mózgowej – było to możliwe dzięki pojawieniu się nowych narzędzi badawczych, w tym technik obrazowania mózgu i metod biologii molekularnej. Pozwalają one na śledzenie zmian zachodzących na różnych poziomach, m.in. zachowania, anatomii i fizjologii, a także na poziomie komórkowym. Część badań potwierdza ważną rolę neuroplastyczności nie tylko w dzieciństwie, kiedy ośrodkowy układ nerwowy wykazuje największy potencjał plastyczny, lecz także w późniejszych okresach życia. Ludzki mózg pozostaje plastyczny w każdym wieku, nawet podeszłym. Poznanie mechanizmów plastyczności pozwala na opracowanie nowych technik terapeutycznych. Kierunki najnowszych badań naukowych nad neuroplastycznością wskazują na potencjał wykorzystania nowoczesnych technik terapeutycznych w celu wspierania naturalnych zdolności regeneracyjnych czy kompensacyjnych mózgu. Przykładem może być wykorzystanie przezczaszkowej stymulacji magnetycznej (transcranial magnetic stimulation) w rehabilitacji pacjentów z uszkodzeniami ośrodkowego układu nerwowego bądź też celowane stosowanie farmakoterapii w wybranych chorobach psychicznych. W niniejszej pracy poglądowej przedstawiono wybrane zagadnienia związane z mechanizmami plastyczności mózgowej, plastycznością w okresie dorosłości i zmianami plastycznymi w przebiegu farmakoterapii.

Keywords: neuroplastyczność, plastyczność neuronalna, przekaźnictwo synaptyczne, farmakoterapia, uczenie się